દિકરીની વિદાય

ધન્ય થૈ તારી કોખે લઇ જન્મ; મારી મા્તા,
ધન્ય થૈ મેળવી લાડ તમારો; મારા પિતા,

આજે જઇ રહી છુ બની પારકી,
ત્યારે, એક છે આશ ને ઇચ્છા
કે હે પ્રભુ!
કે આવતે જનમ તમારી દિકરી બની અવતરું

indian_brides_east_28

પાછી વળી જોઉ છુ આજે,
તમારી આંગળી જાલી હજુ ગઇતી નિશાળે; મારા પિતા,
યાદ છે મને,પહેલી વાર જ્યારે મે સિખીતી રસોઇ,
તે સમયનો તારો ઉમંગ મારી માતા,

પરિવારનો સાથને કુટુંબની માયા,
ભાઇ બહેનો સાથ કરેલી તહેવારોની ઉજાણી,
દાદાનો વહાલને દાદીની છત્રછાયા,
નાનાના કોડને નાનીની માયા,
છું કાકાઓની લાડ્કી,’ને મેળવી કાકીઓની મમતા,
લઇ જાવું છું મામાનુ મામેરુ ને મામીની લાગણી,
ફોઇમાસીની પ્રેમ અને સંસ્કાર ભરેલી શિખામણો,
માનું છું પોતાને કે છું હું નસિબદાર્!
ગર્વ છે લઇ જનમ આવા કુટુંબમાં,
ત્યારે, એક છે આશ ને ઇચ્છા
કે હે પ્રભુ!
કે આવતે જનમ તમારી દિકરી બની અવતરું

shesnotcrying

મારા જીવનના દરેક નિર્ણય સહર્ષ સ્વીકારી,
દિકરીને તમે દિકરો બનાવી,
સાબિત કર્યુ છે નથી પારકી, છે પોતાની,

કાલથી બદલાવીશ અટકનું અસ્તિત્વ્,
માંગુ છું આશિષ, મુકિ માથું ખોળામાં તમારી,
કે આપજો મને શક્તિ,
કે અજવાળી શકુંનવું તેજ પુંજમારા સાસરિયાંનુ,
ત્યારે, એક છે આશ ને ઇચ્છા
કે હે પ્રભુ!
કે આવતે જનમ તમારી દિકરી બની અવતરું

viday

લઇ જાવું છું સંસ્કાર, અને અખુટ પ્રેમનુ ભાથું,
સંભાર્ણાનુ પોટલુ મારા આંણાંમાં,
ખબર છે હું જ્યારે ફરી આવિશ્,
ડેલીએ રાહ જોતાં તમને ભાળીશ્,
મારા માતાપિતા,

આપ્યો છે ફરી જન્મ્, આપિ કન્યાનુ દાન મારુ,
હતી અધુરી,
પણ બની આજ સંપુર્ણ્ર,
થઇ હકદાર્ બની અર્ધાંગિની મારા ભરથાર,

bride cry

છે જળ આંખોમાં બધાંનાં,
ના લાવશો બહાર્,
જોઉ છે સ્મિતને હરખ સહુના ચહેરા પર મારે,
મારા માતાપિતા
આજે, એક છે આશ ને ઇચ્છા
કે હે પ્રભુ!
કે આવતે જનમ તમારી દિકરી બની અવતરુ

અ.સૌ.કાં.ચિ. જયતિનાં શુભ લગ્ન પ્રસંગે
કુંજલ ધી લિટ્લ એન્જલ્ ૨૨.૦૩.૨૦૦૯

ચીં.. ચીં.. ચીં..

ઉનાળાના શ્રી ગણેશ થઈ ગયા મારે ઘરે. ગઈકાલે જ માટલું ખરીધ્યું. એની સાથે ચકલીઓને પાણી પાવવાનું નાનું કોડિયાં જેવું પહોળાં મોં વાળું સરસ મજાનું પાત્ર પણ લીધું! મારી રોજની બેઠકની સામેની પાળી પર રાખીશ અને જતી-આવતી ચકલીઓની ચહલપહલ નિહાળી શકીશ એવું વિચાર્યું.

“ચક્કી બેન, ચક્કી બેન, 6944__600x450_lp-world-sparrow-day-2013
મારી સાથે રમવા આવશો કે નહીં? આવશો કે નહીં..?
બેસવાને પાટલો, સૂવાને ખાટલો..
આપીશ તમને.. આપીશ તમને..”

આજે સવારે જાગીને મનમાં એ જ ગીત ગણગણયા કરતી હતી. ત્યાં તો અખબાર, ફ઼ેસબુક, વ્હોટસઅપ જોયું ત્યારે ખબર પડી કે આજે તો “વિશ્વ ચકલી બચાવો દિવસ” છે ! બોલો, આટાઅટલા દિ’ ઓછા પડ્યા કે આ દિવસ ઉજવાની જરૂર પડી?!
ખરેખર શું જરૂર ચકલીઓની? નાનું અમથું પક્ષી જ સ્તો છે ! એકવાર તો એમ જ થઈ જાય ને? કે એને બચાવાની તે કોઈ જૂંબેશ લેવાતી હશે? શું સવાર સવારમાં ઘરનાં છજજાં ઉપર કે ટોડલએ કે બારીની કાંગરીએ બેસીને ચીં.. ચીં.. ચી.. કરવા પહોંચી જાય છે. એવી ચકલીઓ શું કામની ભૈ સા’બ! http://en.wikipedia.org/wiki/World_Sparrow_Day આ લિંકમાં મહત્વ ખ્યાલ આવશે જ.

1604640_680742601970378_1149884617_n

આ માર્ચ હમણાં આ પૂરો થાવા આવ્યો. પછી એપ્રીલ અને મેં, ધોમ ધખતો તડકો માથે લેશે. પૃથ્વી પરનું સૌથી સ્વાર્થી અને લોભી પ્રાણી એટલે મનુષ્ય. એ તો એની પોતાની દરેક સુખાકારી સગવડ કરી લેવા સમર્થ થઈ ગયો છે. એ બુધ્ધિશાળી પણ છે પરમાણુથી કરી વિરાટ સંસાધનો બનાવ્યાં છે. કુદરતી નિયમોને તો નેવે મૂકીને દિ’રાત રાચે છે. મોડો સૂઈ વહેલો કામે ભાગે છે! ‘પર્યાવરણ’ ફક્ત વિષય તરીકે બીજાથી ચોથાં ધોરણ સુધીમાં ભણીને ભૂલી ગયો છે! પાંચમાં ધોરણથી વિજ્ઞાન ભણતો અને વિકસાવતો થઈ ગયો છે. વિજ્ઞાનથી વિધાતાને પડકારવાની એક પણ તક ગૂમાવતો નથી. અનેક એવાં ઉપકરણો બનાવતો ગયો અને વ્યાપક પ્રમાણમાં ઉપયોગ પણ કરતો ગયો જે વાતાવરણને પ્રદૂષિત કરતું જતું.

એક સામાન્ય સમીકરણ છે, તમે જે આપશો એ જ તમને મળશે. કુદરતની ગોઠવણને અવગણી પ્રકૃતિની વિરુધ્ધનાં કૃત્યો કરવાં જેવાં કે શોરઘૂલ અને ઘૂંમાડો ફૂંકતાં વાહનો અને કારખાંનાંઓ વધ્યાં. જંગલ ઘટ્યાં, રાંચરચીલું વધ્યું. માણસની વસ્તી વધી એમ પ્રાણીઓ અને પક્ષીઓનું પ્રમાણ ઘટ્યું. હવે તો જાણે નાકે પાણી આવ્યું છે એમ એક પેટે સરડો પડે એવી બાબતએ પોતાનું અસ્તિત્વ નોંધાવ્યું છે જેનું અંગ્રેજી નામ છે “ગ્લોબલ વોર્મિંગ” વૈશ્વિક તાપમાન અતિશય વધ્યું છે. બર્ફ઼ાછાદિત વિસ્તાર પિગળીને પાણી બને છે અને જ્યાં પાણી નથી ત્યાં તો દુષ્કાળ જ છે! ટૂંકમાં, કુદરતી વ્યવસ્થા ડામાડોળ…. એમાં કેટકેટલી દુર્લભ પશુપક્ષીઓની પ્રજાતીઓ ધ્વંશ થવાની અણીએ છે. બદલાતા સમયમાં જેમ આપણે જાતને સાચવી લઈએ છીએ એમ એ મૂંગા જીવ કેમ પોતાને સાચવે? આપણને તો એ લોકોની ભાષા આવડતી કે સમજાતી નથી પણ જો એવું હોત તો ખ્યાલ આવત કે એલોકો મનુષ્યને ચોક્કસ કોશતાં જ હશે! મહાપૂજાઓ અને હવન, યજ્ઞ ઓછાં કરશું તો ચાલશે પણ આ કુદરતી સુંદર સંપત્તિને જાળવાનું ભગીરથ કરશું તો ૧૦૦% પૂણ્ય મળશે જ !

imagesimages (1)

આ ચકલી તો કેવું નાજૂક, નિર્દોશ ચંચળ, ચપળ પક્ષી..! એને કોઈ કાગડા-કોયલની જેમ ઉપાધી જ નહી રે.. એ તો પોતાની મસ્તીમાં મનફ઼ાવે ત્યાં ઉડાઉડ કરે.. એવું તો સંવેદનશીલ કે જરાક નજીક જઈએ કે અવાજ થાય તો તરત જ.. ફ઼્ર્ફ઼્ર્રર્ર્ર્ર્ર્ર્ર્ર્ર્ર્ર્ર્ર્ર……! અરે મારાથી તો ક્યારે એનો ફ઼ોટો પડ્યો જ નથી !

મોબાઈલ ફ઼ોનનો રાફ઼ડો ફ઼ાટ્યો છે; એવા આ કહેવાતા ટેક્નોલોજી યુગમાં નહિવત દેખા દેતું આ પક્ષી કદાચ બની શકે કે કવીઓની કવિતા કે બાળ જોડકડાંમાં સચવાઈ રહે એનાં કરતાં બળબળતાં તડકાની ઋતુ આવી પહોંચે ત્યારથી જ એને દાના-પાણી આપી સાચવાની ઝૂંબેશ શરુ થઈ જાય એમાં ખોટૂં શું ? હેં ને?

“ચકી લાવી ચોખાનો દાણો, ચકો લાવ્યો મગનો દાણો. બન્ને એ સાથે મળીને બનાવી ‘ખિચડી’!” મને રમાડતા હોય એમ મારા શૈશવકાળમાં કાકા પાસેથી આ વાર્તા કેટલીયવાર કુતૂહલતાથી સાંભળી છે. તો શું કદાચ મારા પાછી જનમ્યાં હશે એવાં અત્યારે ઉગીને સર થતી પેઢી આવી ચકલીઓની વાર્તા સાંભળશે, ખરાં?

ઘરની બહાર કે છજ્જાં પર પાણીનું નાનું માટીનું વાસણ કે ધાનનાં દાણાં રાખવાની ટોપલી આપવા કેટ્લીય સંસ્થાઓ મફ઼ત સેવાઓ કરે છે.. એવી કોઈ સંસ્થાઓ સામી ન મળે તો.. ૧૫-૨૦ રુપિયા ખર્ચીને ખરીદી લઈ રાખજો.. બીજાં પૂછશે ત્યારે કે’જો હા, મને ચકીબેનથી બહુ લગાવ હો.. જો જો કેવો વટ્ટ પડે છે..!!

ચકલી

કલ્બલાટ:-

પાણી તરસ્યું,
ચકલીઓનું ચીં ચીં..
જો જો શમે ના.

-|{£@ કુંજલ ધિ લિટલ એંજલ ૨૦.૩.૧૩

Women’s Day interview on GS 2013

ગુરુવાર, 7 માર્ચ, 2013

વિશ્વ મહિલા દિને નાનકડી પરીની અદભૂત કથા

નારી સામે ભલે અનેક પડકારો હોય પરંતુ દિલમાં હોંશ, ધગશ અને આત્મવિશ્વાસ હોય તો તેવી સ્ત્રી વ્યકિત ડૂંગર તોડીને પણ આગળ વધવા માટે સક્ષમ છે. આવી જ એક મહિલાની સંઘર્ષ ગાથા અત્રે પ્રસ્તુત છે.

લીટલ એન્જલ તરીકે ઓળખાતી કૂંજલ પ્રદિપ છાયાના જન્મ સાથે જ કુદરતે અનેક પ્રકારની મુસીબતો ભેટમાં આપી હતી. પોતાનું લગભગ ર૭ વર્ષનું જીવન પથારી અને વ્હીલચેર પર બેસીને ગાળતા કુંજલે આધુનિક ઉપકરણોની મદદથી પોતાની દુનિયા ઉભી કરી છે. જન્મથી જ તેની લંબાઈ માત્ર અઢી ફૂટ છે,એક દોઢ કિલોનું લેપટોપ પણ ન ઉંચકી શકે અને રપ૦ ગ્રામનો મોબાઈલ ફોન વધારે વખત પકડીને થાકી જાય એવી એમની શારીરિક સ્થિતિ છે. તેને જન્મથી બરડ હાડકાની બિમારી ‘ઓસ્ટીઓ જીનેસીસ ઈમ્પર્ફેકટા’છે. આ બિમારી ભાગ્યે જ લાખ બાળકોમાંથી એકમાં જોવા મળતી હોય છે તેના હાડકા જરૃરી કેલ્શિયમ અને બીજા પ્રોટીન, મિનરલ્સને સોશી ન શકે અને યોગ્ય રીતે શરીરનો વિકાસ ન કરે જેથી જરા વધુ ભાર આવતા શરીરના કોઈ પણ ભાગમાં ફ્રેકચર થઈ જાય, તેના શરીરમાં નાનપણથી જ ૮-૯ જેટલા ઓર્થોપેડીક ઓપરેશનો કરાવેલા છે. માત્ર અઢી ફૂટનું જ શરીર ધરાવતી હોવાથી કૂંજલને પોતાને ‘લીટલ એન્જલ’ કહેડાવે છે.
સામાન્ય રીતે કુટુંબનું પહેલું સંતાન આવું જન્મે તો તેના માતા – પિતા ભાંગી પડે પરંતુ કુંજલબેનના મમ્મીએ હિંમત ભર્યા વગર કુંજલબેનનો એવો વિકાસ કર્યો છે કે જોનારા દંગ રહી જાય. કૂંજલબેનને ર૭ વર્ષે પણ સાત વર્ષના બાળકની જેમ સાચવી પડે તેવી સ્થિતિ છે. પહેલા ધોરણથી જ શાળામાં એડમીશન નહીં આપી શકીએ એવો નનૈયો સાંભળવા મળતો. પણ માતા વર્ષાબેન જાણે કુંજલબેને ભણાવવાની ટેક લીધી હોય તેમ ઘરે જ શિક્ષક અભ્યાસ કરાવે તેવી વ્યવસ્થા કરી કુંજલબેને એચએસસી કર્યા બાદ ફેશન ડિઝાઈનમાં ડિપ્લોમાં પણ કર્યું તે ખુબ જ સારી રીતે બેથી ત્રણ ભાષાઓ ઉપર પ્રભુત્વ ધરાવે છે. કોમ્પ્યુટર અને શાસ્ત્રીય સંગીતની પણ તાલીમ લીધી છે.
નાગર ગૃહસ્થોમાં સંગીત પ્રેમ લોહીમાં જ હોય તેના ગુણો કુંજલબેનના ઉતર્યા છે તે ભુજના બળદિયા નામના નાનકડા ગામમાં રહીને ટયુશન કલાસ પણ ચલાવે છે. ઈંગ્લીશ સ્પીકીંગ, પર્સનાલીટી ડેવલપમેન્ટ,મહેંદી, ભરતકામ, કેન્ડલ મેકીંગના કલાસ પણ કુંજલબેન ચલાવે છે તથા હેન્ડીક્રાફટના વર્કશોપ પણ કરે છે.
શરીરની ઉંચાઈ ભલે ટૂંકી છે પણ કૂંજલબેનનો પ્રચંડ આત્મવિશ્વાસ અને હોંસલો આકાશે આંબે તેવો ઉંચો છે. કુદરતી આફતો સામે હિંમતપૂર્વક લડત આપનારા કૂંજલબેનને ઈન્ટરનેટની મદદથી પોતાની દુનિયા ઉભી કરી છે. વ્હીલચેરમાં જ હોવાથી પોતે બહાર કોઈના સહારા વગર જાતે જઈ શકે નહીં પણ ઈન્ટરનેટથી મદદથી દુનિયાભરના સંપર્કમાં રહે છે. તેમની આંગળીના ટેરવા ઓરકુટ, ફેસબુક, યાહુ વોટ્સઅપ જેવી સોશ્યલ વેબસાઈટોમાં ફર્યા કરે છે. કચ્છી નાગરાણીઓ માટે તેઓને ઈન્ટરનેટ ઉપર ગૃપ પણ બનાવ્યા છે. પોતાનો આ અનુભવ વર્ણવતા કુંજલબેન કહે છે કે, બધા સાથે વાતો કરવાની મજા આવે પણ સ્ત્રીઓએ આવી સોશ્યલ સાઈટોમાં ખાસ સાવધાની રાખવી જોઈએ.
સામાજીક સાઈટમાં પણ સ્ત્રીઓને હેરાનગતિ થાય છે, ઓનલાઈન ગૃપમાં સ્ત્રીઓને લગતી પ્રવૃતીઓ થાય છે, પાંચ વર્ષ પહેલા ઓરકુટમાં ગુજરાતી હાસ્યલેખન ગૃપમાં તેને એવા ફ્રેન્ડઝ મળ્યા કે તેનું જીવન પલટાઈ ગયું, તેમને જીવવાની પ્રેરણા મળી.
કુંજલબેને લેખનક્ષેત્રે પણ કાઠું કાઢયું છે, તેમનો ગુજરાતીમાં બ્લોગ kunjkalrav.wordpress.com ઘણો લોકપ્રિય બન્યો છે. ટૂંકી વાર્તા જેવા સાહિત્યના ક્ષેત્રમાં પણ તેમને ખેડાણ કર્યું છે. ઈન્ટરનેટની મદદથી શેરમાર્કેટમાં પણ ઝંપલાવીને ઘરમાં આર્થિક રીતે મદદરૃપ થાય છે. ઈ – બુટીક બનાવવાનો પણ તેનો પ્લાન છે, તે વિઝા અંગે પણ કલાસીસ ચલાવીને માર્ગદર્શન આપે છે. તેની અજોડ બુધ્ધિ પ્રતિભાથી તે સૌ માટે આર્શિવાદરૃપ બની ગયા છે. કુંજલબેન સ્ત્રીઓ માટે પ્રેરણારૃપ છે.
આ લેખની પીડીએફ ફાઇલ માટે ક્લીક કરો
women's day

‘ગુજરતી હાસ્યલેખન પરિવાર’ ઓરકુટનાં જમાનાથી ખાસ્સામોટા ગૃપમાંથી મળેલ અગણિત અમૂલા મિત્રોમાંના એક યોગેશ કવિશ્વર ભાઈ કે જેઓ પત્રકારિત્વમાં સારી સેવા આપે છે એમણે ૨૦૧૩નાં મહિલા દિને ગુજરાત સમાચારની કચ્છની આવૃતિમાં મારા વિશે આ લેખ એક ટેલિફોનિક ઈન્ટવ્યુ દ્વારા લિધેલ. મારું જુનુ ફેસબુક પ્રોફાઈલ અને બ્લોગ બંન્ને ક્રેશ થઈ ગયાં હોવાથી જુનું બેકઅપ સચવાયેલ નથી છતાં યોગેશ ભાઈનાં બ્લોગમાં આ લેખ હતો! એ જોઈને હાશકારો થયો.. http://www.marivat.com/2013/03/blog-post_973.html એમનાં બ્લોગની લિંક.
અભાર. યોગેશ ભાઈ.